Daan & Lena(33)

Lena en ik hadden twee jaar een SaaS-startup in Tilburg, gespecialiseerd in HR-software voor het MKB. Het ging goed — €200.000 ARR — maar om door te groeien hadden we investering nodig. Nederlandse VC's vonden ons te klein; Duitse VC's waren geïnteresseerd maar wilden dat we dichter bij het Duitse klantenbestand zaten. De keuze was snel gemaakt: we verhuisden naar Berlijn, het epicentrum van de Europese startup-scene.

De eerste stap was een Duitse GmbH oprichten naast onze Nederlandse BV. Via een gespecialiseerde startup-advocaat in Berlijn richtten we een GmbH op met €25.000 Stammkapital. Het duurde acht weken — Notar, Handelsregister, Finanzamt. De advocaat regelde ook onze Betriebsnummer bij de Bundesagentur für Arbeit, nodig om werknemers aan te nemen. Totale kosten: €6.000 inclusief juridisch advies.

De Wohnungssuche in Berlijn was nachtmerrie-achtig. Met twee founders zonder vast Duits inkomen wilde geen verhuurder ons hebben. We begonnen in een gemeubileerde Ferienwohnung in Prenzlauer Berg voor €1.600 per maand — duur, maar het gaf ons tijd om te zoeken. Na drie maanden vonden we via een kennis een appartement in Kreuzberg voor €1.100 warm. Netwerken is alles bij de Berlijnse Wohnungssuche.

Het Berlijnse startup-ecosysteem is indrukwekkend. Factory Berlin, Betahaus en Silicon Allee bieden coworking spaces en netwerkevenementen. We kregen een plek bij het German Accelerator programma, dat ons coaching en connecties met investeerders bood. Binnen zes maanden hadden we een Seed-ronde van €500.000 gesloten bij een Berlijnse VC. In Nederland hadden we dat bedrag nooit opgehaald — de Duitse markt is gewoon groter en investeerders denken groter.

De Duitse Bürokratie voor startups is zwaarder dan in Nederland. De Handwerkskammer, de IHK, het Finanzamt — iedereen wil formulieren. De Umsatzsteuervoranmeldung (btw-vooraangifte) moet maandelijks, niet per kwartaal. En de Jahresmeldung aan de Sozialversicherung voor elke werknemer is een administratieve last. We hebben een Steuerberater en een Lohnbüro (salarisadministratiekantoor) ingeschakeld — kost €600 per maand, maar onmisbaar.

Na twee jaar in Berlijn hebben we tien werknemers, €800.000 ARR en plannen voor een Series A. De stad heeft ons alles gegeven wat we nodig hadden: talent (Berlijn trekt developers uit heel Europa aan), investeerders, goedkope kantoorruimte en een internationale community. Mijn advies aan Nederlandse founders: als je de Duitse markt wilt veroveren, moet je erin zitten. Remote vanuit Nederland werkt niet — Duitse klanten willen je in de ogen kijken.